DANE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE KART BANKOMATOWYCH
I PŁATNICZYCH
Od początku lat 90. XX w. do końca 2002 r. rynek
kart płatniczych w Polsce bardzo intensywnie się rozwijał. W
jego dotychczasowym rozwoju można zaobserwować kilka pozytywnych
tendencji:
- o do klientów skierowana jest bogata i różnorodna
oferta banków w zakresie kart płatniczych, które w coraz większym
stopniu odpowiadają oczekiwaniom rynku,
- karty cieszą się coraz większa popularnością wśród klientów,
czego przejawem jest stale rosnąca liczba kart płatniczych i
wolumen transakcji kartami,
- zdecydowana większość oferowanych przez banki kart jest wyposażona
oprócz tradycyjnej funkcji wypłaty gotówki z bankomatów lub
kas banków również w funkcję płatnicza,
- systematycznie wzrasta liczba różnego rodzaju placówek o charakterze
handlowo-usługowym honorujących płatności kartami,
- posiadacze kart maja dostęp do coraz większej liczby bankomatów,
wśród których są urządzenia wielofunkcyjne i działające przez
cała dobę,
- intensywna konkurencja między bankami wydającymi karty spowodowała
znaczne wzbogacenie proponowanej przez nie oferty; m.in. wiele
banków oferuje klientom ubezpieczenia polegające na przejęciu
przez nie odpowiedzialności za transakcje dokonane utracona
karta, na określony okres przed zgłoszeniem przez klienta utraty
karty.
Z bardziej szczegółowej analizy polskiego rynku,
a zwłaszcza porównania dotychczasowego stanu jego rozwoju z
innymi krajami, wynika, że rynek jest daleki od nasycenia, w
szczególności pod względem:
- Liczby kart wydanych przez banki - Mimo że
w Polsce stale wzrasta liczba kart wydanych przez banki, to
pod względem liczby kart przypadających na 1 tys. mieszkańców
polski rynek wypada słabo w porównaniu z rozwiniętymi rynkami
w Unii Europejskiej, a także z Węgrami i Czechami.
- Liczby kart kredytowych wydanych przez banki - Udział kart
kredytowych w ogólnej liczbie kart wydanych przez banki wyniósł
w Polsce na koniec 2002 r. zaledwie 4,8%. Mimo polepszenia się
oferty banków w zakresie tego rodzaju kart nadal nie spotykają
się one z dużym zainteresowaniem klientów. Wiąże się to zwłaszcza
ze zbyt wysokim kosztem uzyskanego w ten sposób kredytu, a także
wysokością opłat za używanie tego rodzaju kart i opłat dotyczących
opóźnień w spłacie uzyskanego kredytu.
- Sieci placówek akceptujących płatności kartami - Wzrost punktów
handlowo-usługowych honorujących płatności kartami w Polsce
jest zbyt powolny. Poza tym od kilku lat zauważalna jest duża
dysproporcja między dynamika wzrostu liczby wydawanych przez
banki kart a liczba punktów honorujących płatności. Wpływa to
pośrednio na strukturę płatności kartami na polskim rynku. Zdecydowanie
przeważają transakcje polegające na wypłacie gotówki z bankomatów
w stosunku do bezgotówkowo realizowanych płatności w punktach
handlowych.
- Sieci bankomatów do dyspozycji posiadaczy kart Rozmieszczenie
bankomatów na terenie Polski jest nierównomierne i pozostawia
jeszcze wiele do życzenia. Pod względem liczby bankomatów przypadających
na 1 mln mieszkańców polskiemu rynkowi jeszcze dużo brakuje
do rozwiniętych rynków w Unii Europejskiej.
- Technologii kart elektronicznych W Polsce zdecydowanie dominują
karty oparte na technologii paska magnetycznego. Jednak prawdopodobne
jest, że w perspektywie kilku lat banki bardziej zainteresują
się technologia kart procesorowych. Należy mieć nadzieję, że
w najbliższym okresie omówione powyżej słabości polskiego rynku
zostaną ograniczone dzięki spodziewanym dużym zmianom w polskim
systemie prawnym dotyczącym zagadnień związanych z rynkiem kart
płatniczych. W 2002 r. Sejm uchwalił bowiem ustawę o elektronicznych
instrumentach płatniczych, która wejdzie w życie z dniem 12
października 2003 r. Spowoduje to, że rynek będzie miał określone
ramy prawne, w których będzie funkcjonował, i ogólnie zwiększy
się zaufanie klientów do kart płatniczych. Na podkreślenie zasługują
zwłaszcza przepisy dotyczące ochrony posiadaczy kart, w tym
określenie maksymalnej kwoty, do jakiej posiadacz karty płatniczej
ponosi odpowiedzialność wobec wydawcy. Obecnie poziom ochrony
posiadacza karty zależy w praktyce od uznania wydawcy, co jest
szczególnie widoczne przy określaniu terminu, od jakiego posiadacz
karty nie odpowiada za transakcje po zgłoszeniu utraty karty.